Begraafplaatsenin de gemeente Renkum
Let op: deze pagina is niet compleet, er wordt nog aan gewerkt.
Hans Braakhuis
laatste update: januari 2018
 home
Oosterbeek
De begraafplaats aan de Fangmanweg is in 1856 in gebruik genomen, toen de begraafplaats bij de Oude Kerk te klein werd.
link: begraafplaatsfangmanweg.nl
Algemene Begraafplaats Zuid, van Limburg Stirumweg 35, 6861 WL Oosterbeek

De Algemene Begraafplaats "Zuid" te Oosterbeek werd in 1899 in gebruik genomen nadat die aan de Fangmanweg te klein bleek en daar onvoldoende uitbreidingsmogelijkheden waren.
Voor een plattegrond van de begraafplaats zuid, klik hier.

Info van online begraafplaatsen.nl

Algemene Begraafplaats Noord, van Limburg Stirumweg 35, 6861 WL Oosterbeek

Het noordelijke deel van de begraafplaats, "Noord" genaamd, is in gebruik genomen rond 1957 toen begraafplaats "Zuid" haar maximale capaciteit bereikte.

In en rond het heideveld bevindt zich de urnentuin en de asverstrooingsheuvel.
Op 'Noord' is een aula aanwezig voor het houden van rouw- en herdenkingsdiensten voorafgaand aan een uitvaart.

Voor overledenen van de Russisch Orthodoxe kerk is een afdeling op Noord.

Voor een plattegrond van de begraafplaats noord, klik hier.

Airborne Begraafplaats.
Medio juni 1945 is er al een eerste herdenking van de oorlogsslachtoffers op de Airborne begraafplaats. In juli 1945 zijn er 1100 geallieeerde graven, nog maar 400 graven hebben ook een naam.

Rooms-Katholieke begraafplaats St. Bernulphus.
Deze begraafplaats ligt in de hof achter de St. Bernulphuskerk.

Van ± 1863 tot 1911

De prive begraafplaats van de van Wellenberg's bij de Sonnenberg.

Volgens Erkens waren op dat kerkhof begraven de heer (1899) en mevrouw Wellenberg-Berends (1894) en een baby. Het echtpaar had overigens volgens Erkens, twee kinderen, zoon Pieter en dochter Hetty die verpleegster was.
Als J.R. Wellenbergh komt te overlijden in 1899, wordt hij hier ook begraven.
Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant; 20-04-1911: Onder politietoezicht is op het landgoed Sonnenberg, te Oosterbeek, de begraafplaats geopend en zijn de in den grafkelder zich bevindende kisten overgebracht naar den grafkelder op het nieuwe kerkhof. Nu het landgoed in andere handen overgaat, kan de familie-grafkelder niet langer op die particuliere begraafplaats blijven.
 Op de Fangmanweg is wel een steen te vinden van een broer: Herman Julius Wellenbergh (20-03-1852 - 20-07-1899) 47 jaar en oud-burgemeester van 's Grevelduin-Capelle. Deze Herman heeft volgens het Bevolkingsregister Gemeente Renkum (reconstructie) in de gemeente gewoond vanaf 13-12-1921. Hij vertrok op 27-10-1925 naar de gemeente Zetten.

Van de graftombe, de berceau en doolhof is nu niets meer over. Demoed beschrijft in 1953 dat de gehavende graftombe nog steeds aanwezig is. Na de oorlog is dit gebied door de gemeente verkocht voor woningbouw. In 1962 kwam daar het rusthuis “de Bosrand”. In december 1983 werd “De Bosrand” afgebroken. Nu staat er op de hoek Hartensteinlaan - Oranjeweg de “Residence Hillenbos”. Bouwjaar 1986.

Oosterbeek Sonnenberg
de graftombe naar een opname van B. Bruining. Bron Joke Wijnterp + HGR
Op de achterwand links is het graf van mevrouw Alida Henriette Catharina Wellenberg - Duijfjes (1848-1894) te zien. Andere nissen hebben geen opschrift.

Meer over de Sonnenberg.

Wolfheze
De begraafplaats van het Ziekenhuis.

De begraafplaats bevindt zich op het terrein van het psychiatrisch ziekenhuis. Het ligt in een bosperceel in de zuid-oostenlijke hoek van het ziekenhuis terrein. De begraafplaats wordt voor personeel, patienten en dorpsbewoners gebruikt. Eind september 1944 werden vele oorlogsslachtoffers bijgezet die bij de bombardementen (17 september 1944) op Wolfheze zijn omgekomen.

Doorwerth
De Rooms-Katholieke begraafplaats in Doorwerth.

Heelsum
De begraafplaats bij de Hervormde Kerk op de heuvel.
De “Begraafplaats Doorwerth" ligt aan de zuidzijde van het kerkje in Heelsum. Na de overdracht in 1952 van de Hendrick de Keyser Stichting is deze begraafplaats uitgebreid en biedt zij voldoende plaats voor het begraven van onze geliefde doden.

Zie ook Demoed pagina 137 e.v.

Zie link
Begraafplaatsen bij het dorp Renkum.
De Buitenakker genoemd, naar een grafveld dat hier in vroeger jaren aanwezig was. Gelegen aan de Renkumse zijde van de Cortenbergh waarvan de naam al voor op een tinsrol uit het jaar 650. Tegenwoordig (vanaf 1966) kennen we het gebied tussen Renkum en Wageningen als Het Broek. Bron grafveld: wikipedia.cortenberg
Op grafheuvelkaarten is niets te zien. Aan de Rijksweg N225, de heuvel op richting Wageningen, zijn rond de 100 meter voor de rotonde bij de watertoren wel twee grafheuvels (500 v. Chr. - 100 n. Chr.) te zien. Bomen worden hier regelmatig geruimd. Dit gebied hoort bij ONO.
1860 tot heden (niet meer in gebruik) oudste gedeelte in gebruik tot 1884?

Eerst in 1858 zichtbaar op topotijdreis.nl

Begraafplaats Onder de Boomen, Onder de Bomen, Renkum. Een overblijfsel van de begraafpaats achter de voormalige Katholieke en later Hervormde kerk aan de Dorpstraat te Renkum. Deze kerk is in 1864 afgebroken.

De oude begraafplaats van Renkum is rond xxxx in gebruik genomen.
In 1823 heeft de aannemer W. Tollemeyer uit Huissen voor f 600,-- de daken van kerk en toren grotendeels vernieuwd en het metselwerk van kerk en kerkhofmuur gerepareerd.
De begraafplaats kenmerkt zich door de aanwezigheid van zeer oude graven, waaronder die van prominente Renkumers zoals de schilder van Ingen en de oprichters van de Renkumse papierindustrie.

Info van online begraafplaatsen.nl

De Algemene Begraafplaats Onder de Boomen, is voordien een Protestante begraafplaats geweest, horende bij de Hervormde kerk.  Op een plattegrond uit 1926 staat nog Protestante begraafplaats.

Dit voormalige kerkhof, gelegen in het oudste gedeelte van ons dorp, is sinds mensenheugenis buiten gebruik. Na de sloop van het oude kerkje in 1864, is het kerkhof nog maar 20 jaar in gebruik geweest. Daarna werd er aan de noordzijde een nieuw stuk in gebruik genomen. En dat dit niet geheel vlekkeloos verliep, ontdekken we in de Leeuwarder Courant van 1 juni 1883. Hier lezen we; “Te Renkum zou dezer dagen op de nieuwe begraafplaats het eerste lijk ter aarde worden besteld. Bij aankomst bleek, dat men vergeten had een ingang te maken. De kist werd toen over de omsluiting (een doornenhaag) heen gedragen en verder grafwaarts gebracht". Toen rond 1953 op een gedeelte van het oude gedeelte woningen gebouwd werden (Onder de Bomen 5, Renkum, is al in 1953 bewoond. Onder de Bomen nr 1 en 3, in 1954) kwamen er restanten van skeletten te voorschijn. Deze werden op de nieuwe begraafplaats herbegraven. Hierbij werden ook enige andere vondsten gedaan. Zo vond men o.a. nog een munt uit 1828 ter waarde van een gulden. Ook kwamen enkele grafkelders aan de oppervlakte, waarin de halfvergane kisten nog gedeeltelijk aanwezig waren. Op een dezer kelders lag een grafzerk die volgens het opschrift het graf dekte van één van de vroegere Renkumse predikanten Ds. Wilhelm Heshusius, die in 1872 in Arnhem overleed. In deze grafkelder bevonden zich nog de resten van een drietal lijkkisten, waarvan bij één nog een gedeelte van de eikenhouten deksel intact was. Op deze deksel waren met koperen taatsen in een cirkel de volgende initialen aangebracht; L.A.S. Mogelijk was dit de kist met de stoffelijke resten van Ds. Heshusius echtgenote. De tekst op de grafzerk, hoewel erg afgesleten, was nog leesbaar. Vroeger gelegen in het oude kerkje, hebben velen hem met voeten getreden. Op de zerk kwam de hiernaast vermelde spreuk voor. In een notulenboek van de kerkvoogdij uit die jaren heeft meester W. v. Rennes een tekening van deze zerk weergegeven, waarop deze tekst ook voorkomt. Meester Rennes was onderwijzer aan de Chr. School, gelegen naast de Oude Kosterie.

"De oudste stenen, aan de rechterkant van het middenpad van het kerkhof (m.n. de periode 1850- 1910) zijn niet van de gewone Renkumers. Het zijn gegoede middenstanders en de gegoede burgerij: dominees, predikanten, gepensioneerde militairen, renteniers, villabewoners. Veelal importbevolking; zij hebben geen familieband met het dorp waardoor hun graven ook niet door familie onderhouden worden. Deze families wonen hier immers niet. Opvallend zijn de grote familiegraven van de families Schimmelpenninck en Crommelin, en het graf van Alexander van Ingen. In de jaren 90 is het familiegraf van de familie Beijer opgeknapt, destijds de eigenaren van Nol in 't Bosch. De Stichting Familie Blokhuis heeft in de jaren 90 het graf van twee ongetrouwde familieleden - bewoners van villa Veldheim - laten restaureren. M.n. in dit oudste rechterdeel zijn veel graven overwoekerd, we zien niet meer wie er is begraven. Het leidt ook tot onherstelbaar verlies. De zerken en de hekwerkjes rondom het graf zijn door wild opgekomen struiken en bomen totaal vernield. Het linkerdeel van het middenpad is in gebruik sinds 1913. Uit die tijd zijn er nauwelijks stenen te vinden. De oudste stenen zijn uit de jaren 20, meer algemeen uit de jaren 30. Hier vinden we tussen de vele graven van Renkumse families de opvallende familiegraven van o.a. de families Beuker, Haverkorn van Rijsewijk, en het graf van Bram Streefland. Maar ook gewone stenen kunnen opvallen: "Dank aan god dat ik in Renkum mocht leven" staat er op een zerk. De begraafplaats wordt incidenteel nog gebruikt. De gemeente onderhoudt het kerkhof, het onderhoud van de graven is de taak van de familie. Gelukkig gebeurt dat ook, en is hier en daar mooi resultaat van herstelwerkzaamheden te zien. Maar het gebeurt nog te weinig." Naar Annelies Hoogmoed.

Begraafplaats Renkum
Uit de Arnhemsche Courant uit 1882.
Met als resultaat:
Renkum Harten begraafplaats
Uit het Algemeen Handelsblad  31-05-1883

Renkum begraafplaats Harten
Uit  Arnhemsche courant  01-12-1890

Wie zijn hier o.a. begraven:
Joan Beuker, 09-04-1862 - 21-03-1925, oprichter Koninklijke Papierfabrieken Firma Van Gelder Zonen. (A 140-142 )
Hendrik Cann Dun, overleden  20-01-1868, Hervormd predikant van Renkum.
Crommelin, bewoner van de Kortenburg het latere ONO.
Carel Theodoor Haverkorn van Rijsewijk, 17-08-1872 - 23-03-1941, de bekende arts (B 214a-b)
Hendrikus Alexander van Ingen, 16-06-1846 - 14-03-1920, de schilder (C 751)
W. Frederik le Maitre, 20-03-1816 -  21-07-1882, generaal-majoor, Le Maitreweg??. (naast nr 7)
De familie Mijnlief (J.G.??) oprichters van de steenfabriek, Bouvardia, Simple Villa.
Sanders, steenfabrikant.
Petronella Jacoba Ploem, 25-12-1838 - 21-09-1920, Lemgo
Frederik Johan Constatijn Schimmelpenninck, 1829 - 17-12-1906, (A 001) van de Keijenberg. En familie.
Van Regteren, bewoner Kortenburg
Abraham (Bram) Streefland 26-03-1906 - verzetsheld, gefusileerd 08-03-1945 bij de Woeste Hoeve.

Een bijzonder boom, de Californische cypres.
1844 - tot begin jaren 50 ??
RK. kerkhof bij Deo Sacrum

 In 1844 werd op een terrein aan de westzijde van de kerk een eigen kerkhof aangelegd. Enige jaren geleden zijn de laatste resten geruimd ten behoeve van de bouw van enkele bungalows.

1923 - heden.

RK kerkhof Mariahof aan de Groeneweg te Renkum.

In 1920 koopt de kerk de villa Ewilca aan de Dorpsstraat met de grond, zodat het kerkbestuur voor de bouw van een kerk, scholen, klooster en kerkhof twee zeer dicht bij elkaar gelegen bouwterreinen van totaal ruim 5 1/2 hectare ter beschikking heeft.
informatie van Online Begraafplaatsen.

Op deze begraafplaats zijn in een ver verleden meerdere kinderlijkjes achter de heg begraven. Achter de heg, geeft aan, niet in gewijdde aarde. Dat gebeurde op meerdere begraafplaatsen in heel Nederland. Waar komen deze kinderlijkjes vandaan? Dood geboren, overleden in het naburige ziekenhuis van Renkum. Het Renkumse ziekenhuis bestaat al in 1895. (tot vader en moeder in het ziekenhuis te Renkum zjjn benoemd G. Kuypers en echtgenoote uit Maarsen, Het nieuws van den dag; 06-12-1898) In 2016 hebben de vrijwillige tuinlieden van deze begraafplaats, met behulp van een bevriende steenhouwer, zelf  een zuiltje ter gedachtenis, vlak bij de heg geplaatst. Ga bij de ingang direct naar rechts.  "Voor de ongekenden maar niet vergeten kinderen".

Op deze begraafplaats is het minst bezochte oorlogsgraf van Nederland te vinden.

Link van deze begraafplaats.
1966 - heden.

Algemene Begraafplaats Harten, Hartenseweg (ongenummerd, naast restaurant Campman) 6871 NB Renkum.

De begraafplaats Harten is genoemd naar de verdwenen buurtschap Harten. Harten lag toen zo van de Bennekomseweg, Everwijnsgoed, Keijenberg tot aan de Hartenseweg.  Rond 1870-1920 wordt ook het westelijke kruispunt Dorpstraat - N225 (bij het voormalige Campman) Harten genoemd.

De huidige begraafplaats is rond de 36.200 m² groot.

In 1966 is de Begraafplaats 'Harten' in gebruik genomen. Enkele jaren eerder (1958) verschijnt er op de website topotijdreis.nl een nieuwe ingangsweg, iets rechts van de huidige ingangsweg.
Renkum begraafplaats Harten
 De eerste oprijlaan naar de nieuwe begraafplaats Harten, gebruikt van 1958 tot 1966. Vrijwel recht tegen over Villa Harten. De huidige oprijlaan ligt iets westelijker. Opname 2018.
De de weg naar "Nooit Gedacht" wordt in 1958 geruimd. De weg naar Nooit Gedacht lag in het verlengde van de huidige Kortenburg, vanaf ONO naar het noorden. Er komt een nieuw pad naar Nooit Gedacht, en dit pad is in 1966 naar het westen verlegd en gaat nu tussen de begraafplaats en Campman door, naar het noorden. Nooit Gedacht staat er nog steeds en heeft nu als adres Bennekomseweg 164 Renkum. In 1964 begint men oa met de bouw van de aula. In 2003 is Harten uitgebreid met nog eens 800 nieuwe graven.

Informatie van Online Begraafplaatsen.
Bijzonder is dat Willem Flipse, geb. op 19-12-1893 en overleden op 06-11-1921, er begraven ligt, op C 234. Er zijn wel meer graven van voor het stichtingsjaar 1966, de meesten echter zijn dan van 1965.

op B 005 een voorbeeld van een graf uit 1945:


Een van de meest spraakmakende graven is het graf van Dorus Gerrits.In 2007, werd het graf geopend en uit de kist van de twee maanden eerder begraven goudhandelaar werden twee sieraden ontvreemd: een gouden ketting en een horloge. Iemand die bekend was met de familie had gehoord dat er misschien dure sieraden in de kist zouden liggen.
Renkum begraafplaats Harten
Opname uit 2018.

Op Harten is een aula aanwezig voor het houden van rouw- en herdenkingsdiensten voorafgaand aan een uitvaart.

Op Harten zijn afdelingen bestemd voor overledenen die een Katholieke of Islamitische geloofsovertuiging hadden. De Katholieke gedeelten zijn aangegeven met de letters RK voor de afdeling. De Islamitische afdeling heeft de letter I.

Op Harten zijn er meerdere gedeelten voor kinderen.

Renkum begraafplaats Harten
Van de site http://geo.renkum.nl/mijnomgeving/ heb ik deze schermkopie gemaakt. In het bovenste gedeelte is een ronde weg bij het verdwenen "Nooit Gedacht" nog te zien. De uitbreiding van 2003 gaat om het oostenlijke gedeelte van de begraafplaats. Op de oostenlijke rand van de begraafplaats met de akker staat een dubbele bomenrij.

Renkum begraafplaats Harten
De dubbele bomenrij, geheel aan de oostzijde van de begraafplaats Harten, te onregelmatig voor een fietspad, waarom dan wel? Opname 2018.

Voor een plattegrond van de begraafplaats, klik hier.
Geschiedenis van het begraven.

Lange tijd werd men rond, maar vooral in de kerk begraven. Als het kon, zo dicht mogelijk bij de plek waar het hiernamaals wordt verkondigd. Toen er tegen het einde van de achttiende eeuw meer inzicht kwam in het belang van hygiëne en het gevaar van besmetting gingen stemmen op het begraven in de kerk te verbieden en de begraafplaatsen naar een plaats buiten de stad te verplaatsen. De begraafplaats Ter Navolging (Scheveningen) werd in 1779 in gebruik werd genomen. Na de inval van de Fransen werd ook in Nederland (1804) het begraven in de kerk officieel verboden. Dit besluit werd na het vertrek van de Fransen in 1813 direct weer ongedaan gemaakt. Pas in 1829 vaardigde koning Willem I opnieuw een verbod uit. Nieuwe begraafplaatsen moesten voortaan buiten de bebouwde kom worden aangelegd, maar er werden nog lange tijd ontheffingen verleend. Een uitzondering was er voor diegene die al een eigen grafkelder bezaten. Sommige grafkelders waren van buitenaf toegankelijk waren (oa. Kerkje op de heuvel, Heelsum) en werden nog wat langer (tot ±1880) gebruikt. Door de groei van de steden werden veel begraafplaatsen overigens al snel weer door de bebouwing ingehaald en omsloten.

Zelfmoordenaars en ongedoopte kinderen werden in niet-gewijde grond begraven. Op vrijwel alle Rooms-katholieke begraafplaatsen treffen we een apart gedeelte aan (achter de heg) waar onvoldragen en ongedoopte kinderen worden begraven. Hoe deden andere gelovigen dat? Of was alleen de Katholieke Kerk barmhartig?
Vanaf 1955 is cremeren wettelijk toegestaan. De crematie heeft sindsdien een flink aandeel gewonnen. In 2003 werden er voor het eerst meer mensen gecremeerd dan begraven. Vanaf die jaren zijn er op de begraafplaatsen voorzieningen gekomen waar mensen as kunnen bijzetten, uitstrooien of begraven.
Zeker in de steden zijn begraafplaatsen nu groene oases geworden. Wie wel eens een begraafplaats bezoekt, merkt direct de andere sfeer die er heerst. Ook al raast even verder het verkeer voorbij, de indruk van serene rust overheerst. Veel begraafplaatsen zijn tegelijk parken met een grote natuurwaarde.

Het begraven in de kerk was een bedrijf apart dat geen directe band had met de hoofdfunctie van het gebouw. De koster, veelal tevens doodgraver, klokluider, schoolleraar en hondenslager, had tot taak dit te regelen. Het begraven in de kerk verhoogde de inkomsten van de kerk aanzienlijk. De kerkmeesters zorgden voor een deugdelijke administratie in de grafboeken. In grafboeken is te lezen dat de rijken in de kerk en de armen buiten de kerk begraven werden. Het begraven in de kerk gaf onaangename geuren. Men had het dan ook over de "rijke stinkerds" in de kerk. Buiten de kerk lagen de armen.


Veel van de Renkumse begraafplaatsen liggen in of naast


Bronnen:
topotijdreis.nl
Delpher van de Koninklijke Bibliotheek
Krantenviewer Gemeentearchief Wageningen
Er blijven een boel vragen over. Heeft u antwoorden, graag: