Jagershuis op de Duno, Doorwerth
Hans Braakhuis
laatste update: 17 maart 2017
home
Dit is de hoofdpagina over het Doorwerthse Jagershuis.
Er komen meerdere andere pagina's met specifieke gegevens.
Enkele staan hiernaast vermeld. Er wordt nog aan gewerkt.
Chronologische ansichtkaarten. 1900 - 1945

De Chocola fabriek in Rotterdam.

Genealogie famile Driessen 1850 - 1950.

Het Berghuis 1923 - 1944.

Het dagboek:  "Onze dagen, van 17 september tot 6 october 1944". En aanvullingen.

Kadaster kaarten plattegronden. 1845 - 1932

Kadaster Register 71 en Leggers.

Wanneer koopt Driessen nu het Jagershuis. 1917 - 1921

Doorwerthse Perikelen 1927 - 1939.

Jagershuis in de krant 1917 - 1937.

Personeel in het Jagershuis 1921 - 1944.
In 1880 staat er op de hoek van de Fonteinallee en de Italiaanseweg een kleine, door de Baron van Brakell gebouwde, boerderij. Adres destijds: Fonteinallee 3 te Doorwerth. Sipman beschrijft het in 1880 als “een kleine, somber uitziende boerenwoning, die, met haar zwart geverfde blinden, spoedig in het oog valt”.
M.A. Sipman: Arnhem. Uitgever: H.W.van Marle, 1880.

Deze boerderij stond bekend als: Hertenhuis.

Maria Vos maakt al een tekening van dit pand rond 1870.

Op kadasterkaarten komt het Hertenhuis al voor in mei 1849. Dat is vrijwel direct na de aanleg van de Italiaanseweg in 1847-48.
Hertenhuis Doorwerth 
naar een tekening van M. Vos getekend rond 1870 (hier een link naar een andere foto)
In 1888 organiseert notaris A. Moll te Arnhem bij inzet (26 juni) en daarna bij toeslag (10 juli) een veiling om de Duno te verkopen. De verkopers in de notariële acte zijn: Theodore Baron de Smeth van Deurne en Paul Arnold Jaques Baron de Smeth van Alphen. Zij zijn erven van de Baron van Brakell. Bij de veilingsbrochure is een kaart gevoegd waarop op de locatie van het latere Jagershuis een gebouw staat. Dat moet dus de boerderij zijn zoals die hierboven door M. Vos is afgebeeld.

Scheffer koopt de Duno in 1898. In dat jaar verbetert Dhr. Scheffer (1846-1917) zijn landgoed 'de Duno'; hij laat de boerderij het 'Hertenhuis' afbreken en bouwt een nieuw Zwitsers huis (het Jagershuis). De gehele kavel van het Jagershuis beslaat zo'n 14 hectare.
Kaart de Duno in 1888
In 1914 gaat de heer Scheffer, op dat moment woonachtig in Scheveningen, naar de notaris E.D. de Meester, notaris te Arnhem, standplaats Heteren.
In de acte staat dat de gehele Duno, inclusief het Jagerhuis te koop komt.
De veiling van 1914 gaat niet door. Allereerst wordt de datum van de veiling een keer verschoven en vlak voor de veiling laat de notaris weten dat het geheel niet door gaat.
De uitgestelde veiling van het landgoed de Duno nabij Oosterbeek. zal wegens de tijdsomstandigheden geen verderen voortgang hebben. Notaris De Meester te Heteren.
De Telegraaf van 03-09-1914
De Eerste Wereld Oorlog is net begonnen en Scheffer ziet er van af.
Klopt het hiernaast vermelde krantenbericht? Want dan zou het Jagershuis in 1914 toch nog verkocht zijn, buiten de veling om, want de veiling zelf is niet door gegaan.

Hieronder een bericht dat Boschbaas Blankenspoor in het Jagershuis woont. Het Jagershuis is dus niet verkocht, maar blijft in gebruik als dienstwoning.
In 1914 valt het bezit van Scheffer uiteen en wordt het landgoed „Duno" afzonderlijk in veiling gebracht. Het besloeg toen 72 ha. Thans is het nog 65 ha groot. Enige stukken, o.a. het Jagershuis en de villa „Jacoher", zijn verkocht, terwijl het landgoed werd uitgebreid door aankoop van uiterwaarden langs den Rijn met het doel om bebouwing daar ter plaatse te voorkomen.
(Algemeen Handelsblad 20-03-1914)
Omdat de veiling van 1914 vanwege tijdsomstandigheden niet door gaat (WWI) komt er op de Duno veel gebouwen te huur. Scheffer heeft het afhandelen van de verhuur uitbesteed:

H. Blankenspoor was jachtopziener - bosbaas van Scheffer.
Hij woont in het Jagershuis in 1915. Ervoor en daarna zie ik dit adres niet meer in advertenties verschijnen.
Blankenspoor Jagershuis
Uit de Arnhemsche courant van 09-04-1915
Bij Bouwer is te lezen dat Scheffer in het Jagershuis woont van 1915 tot aan zijn overlijden in 1917.

Na het overlijden van Scheffer, op 17 juli 1917, wordt alles in delen verkocht. De Westerbouwing en de Valkeniersbossen worden eigendom van de gemeente Renkum. De uiterwaarden langs de Nederrijn en Noordberg en enige grote boerderijen komen in het bezit van het Algemeen Mijnwerkersfonds te Heerlen. De Duno met meerdere woningen en de Huneschans gaat over naar Odo van Vloten, een oud-Indisch theeplanter.
Bij Bouwer (pagina 337) is te lezen dat Scheffer de geboden prijzen op de veiling van 1914 te laag vond. De verkoop ging niet door. HB: We weten intussen dat de 2de veiling "bij afslag" niet door is gegaan. Het Jagershuis komt met de Duno in 1917 in het bezit van Van Vloten. En in 1918 verkoopt Van Vloten het Jagershuis voor 125.000 gulden aan Th.H. Driessen, waarmee Van Vloten zijn hypotheek op de Duno kon aflossen.

Volgens Gerritsen; De Fonteinallee herleeft (pagina 111): "In 1923 worden Theodorus H. Driessen, en zijn vrouw Tous Lesturgeon eigenaren van het Jagershuis. In 1925 doen zij een aanvraag bij de gemeente Renkum om het bestaande huis uit te breiden met onder anderen een muziekzaal en een toren". De gemeentelijke vergunnig wordt verleend op 25 januari 1926. Zie voor de schets bij de aanvraag pagina 111 van Gerritsen.

Naar een oude ansichtkaart van het Jagershuis op de Duno. Dit is het Jagershuis in de oorspronkelijk vorm, de blokhut zoals die door Scheffer gebouwd is. De heer Theo Herman Driessen die het pand koopt in 1919, (anderen vermelden 1900 als aankoopdatum) (Gerritsen heeft het op pagina 111 over 1923). (Bouwer heeft het op pagina 337 over 1918) Driessen is daarna aan het bouwen geslagen. De blokhut wordt uitgebreid en op het hoogste gedeelte van zijn bezit verscheen in twee gedeelten het Berghuis.

Op de prentbriefkaart is de trap met rustiek cementen rotspartijen naar de vijver goed te zien. Delen daarvan zijn nu nog aanwezig. Het cement rustiek is aangebracht in opdracht van door Copijn, voor Scheffer, zo rond 1900. Dus nog voor de aankoop door Driessen.

Klik hier voor een onderzoek naar het moment (welk jaar) een foto voor een ansichtkaart gemaakt is. Het Jagershuis is meermalen opgeknapt en verbouwd. Als je de ansichtkaarten op "tijd" zou kunnen leggen, dat weet je de volgorde van de verbouwingen.
Jagershuis Doorwerth
Driessen was chocoladefabrikant (Driessen chocola) (opgericht door zijn opa Adrianus Cornelis Driessen), musicus en wetenschappelijk auteur. Door de aan- en verbouwingen door Driessen kreeg het Jagershuis bijzondere voorzieningen zoals een muziekzaal (uit 1923 of 1926) voor zijn 'huisconcerten', een Steinway vleugel en een groot orgel. De muziekzaal staat op deze prentbriefkaart aan de rechterkant. Een bamboestruik is te zien naast de overkapping bij de vijver. Die struik staat er nu nog steeds. Jagershuis Doorwerth
De hiernaast staande tekening is uit 1930. Te zien is dat het Jagershuis al compleet is uitgebouwd. Te zien is dat het Bosch- en of (en) het Berghuis in een soort park aanleg is gesitueerd.

Het Boschhuis is waarschijnlijk het zelfde als het Berghuis, misschien dat er voor de twee afzonderlijke gebouwen ook twee namen waren. In het dagboek (zie hier onder) komt alleen de naam Berghuis voor, op de kaart uit 1930 staat alleen Boschhuis.

Het Berghuis: De heer Driessen zelf; citaat uit het (1944) dagboek; "Als altijd sta ik daar op het brede witte terras, gevangen door het uitzicht: over de twee ingeslepen dalen met hun tekenende omzoming van hoog en laag hout, over uiterwaarden en Rijn ontplooit zich in kleur en pracht de Betuwe, met de heuvels van Nijmegen en Kleef in het verre verschiet, als een heerlijk land in rust en vrede. Niets van de oorlog, alleen het geschonden silhouet van Nijmegen herinnert aan de wrede brand van Februari".

Open de foto van de kaart in een apart venster, deze wordt dan groter weer gegeven.


De familie Driessen betrekt het Jagershuis en als eerste uitbreiding wordt het Berghuis gemaakt. Het Berghuis is te zien als een poging tot kopie van een  Italiaanse villa. Een kopie van een huis aan de Italiaanse rivièra dat hij ooit gezien heeft. Een grote marmeren kubus. Later werd het Berghuis als theehuis gebruikt en voor feesten. De heer Driessen was zelf niet tevreden over het resultaat. En gaat dan het Jagershuis onder handen nemen. Op de foto is te zien dat het Berghuis twee gedeelten heeft. Rechts een witte kubus met pergola en links een grote ruimte met aanbouw. De aanbouw staat niet op deze foto.
Berghuis Doorwerth
plattegrond Berghuis uit 1930
Uitsnede van de plattegrond uit 1930 van hierboven. De kavel van het Berghuis is ongeveer even groot als die van de Huneschans, iets verder op de Duno. Struiken en bomen zijn te zien, de witte gedeelten zijn grasvelden, voor zover binnen de bossages. De woning op de hoek van de de Dunolaan en de Italiaanseweg is het nog bestaande Eikenhof c.q. Forest Hill.

Deze kaart is afgestempeld 7 augustus 1930, doch dat is niet de opname datum van de foto. Die is aanmerkelijk eerder. Er is nog geen verbouwing te zien. Waarschijnlijk voor 1920. Zie hiernaast.

Afgestempeld 14 juli onleesbaar. Grote gelijkenis met de foto hiernaast. Hier is geen persoon voor het hek te zien. Zelfde periode, voor 1920. Volgens een andere bron is de opname net na 1900 gemaakt.
De hiernaast staande tekening is te vinden in het dagboek van de heer Driessen. Zie hieronder. De namen van de gedeelten zijn door de auteur aangebracht.
Op de vele ansichtkaarten van het Jagerhuis is niet goed te zien hoe een en ander nu in elkaar zat. Dat probleem heeft deze tekening ook. De heer Driessen heeft na de oorlog met deze tekening wel alles op een rijtje naast elkaar gezet. Op de oudste kaarten zie je alleen het oorspronkelijke Jagerhuis, de Zwitserse blokhut. Op bijgaande tekening zie je de laatste complete fase. De Jagershuis zelf, de blokhut is al al uitgebouwd (zie de verschillen tov. de bovenste ansicht), De garage lag links en rechts zie je de muziekzaal, waar het orgel was. Die zaal lag apart aan de achterkant van het huis en was verbonden door een gang met trappen. De garage had een eigen toegangsweg die niet op de tekening te zien is.
tekening Jagershuis Doorwerth door Driessen
kippengaas beton Jagershuis
restant van het "kippengaas" beton.
Tijdens en na de operatie Market Garden in 1944 werd het Jagershuis, door artillerievuur, verwoest en de omgeving zwaar beschadigd. Na de slag bij Oosterbeek werd de Veluwezoom frontgebied. Aan de Zuidkant van de Nederrijn en in de Betuwe stonden de Geallieerden en aan de noorkant legden de Duitsers verdedigingslinies aan. Zo van Rhenen, Wageningen, Renkum, Doorwerth, Oosterbeek tot en met  Arnhem. Dit gebied werd van 23 september tot 2 oktober geheel ontruimd.
De luchtlandingen zijn op zondag 17 september 1944. De eerste Duitsers melden zich bij het Jagerhuis op woensdag 20 september. Op donderdag 21 september laten de Duitsers zich meer en meer zien bij het Jagershuis. Vanaf vrijdag 22 september zijn de Duitsers ingekwartierd in het Jagerhuis. Vanaf het Jagershuis worden het Veerhuis, boerderij "de Aanval" en de steenfabriek "de Korevaar" in de zuidelijke uiterwaarden in brand geschoten. Op zaterdag 23 september moet de Driessens het Jagershuis verlaten. De Duitsers achten verder verblijf te onveilig. Omdat Duitsers vanuit het Jagershuis op Engelse stellingen aan de zuidkant van de Rijn schieten, wordt er ook teruggeschoten en raakt het Jagershuis beschadigd. Na 28 september wordt een bezoek aan het Jagershuis door de heer Driessen, die op Jacoher (hoger op de Italiaanseweg) onderdak had gevonden, verboden. Op maandag 2 oktober brand het Jagershuis uiteindelijk geheel af. De Engelsen beschieten het met fosforgranaten, en de houten gebouwen zijn daar niet tegen bestand. De schoorsteen en wat muurtjes is het enige dat resteert. Deze restanten zijn door de huidige eigenaar van de Duno (GLK) vanaf 1955 opgeruimd. GLK voegt het bezit van Driessen en de Duno weer samen, zoals het daarvoor ook was.
Dagboek Theo Driessen Het dagboek en andere informatie over de oorlogsperiode is hier te lezen.
Hoe loopt het af:


Lange tijd is de gemeente Renkum er vanuit gegaan dat op de lokatie van het Berghuis een nieuw huis zou kunnen en mogen worden gebouwd.

(concept, nog in bewerking, niet compleet !!)
Op 2 februari 1955 verkoopt Driessen bij Anton Prakken, notaris te Arnhem, de gronden van het Jagershuis en Berghuis aan de Stichting Gelders Landschap voor een bedrag van hfl50.000,--. De koper wordt vertegenwoordigd door de voormalige Commissaris van de Koningin in Gelderland, de heer Mr. Schelte Baron van Heemstra.

Th. Driessen heeft de Doorwerthse bezittingen ondergebracht in de Stichting Doorwerth. De Stichting Doorwerth kent slechts één vruchtgebruiker en bestuurslid: Th.H. Driessen. Na de oorlog wordt conform de artikelen 11 en 12 van de Wet op Materiële Oorlogsschaden (uit 1950) de schade van Driessen bepaald op hfl 60.000,=. Een gedeelte daarvan, te weten hfl 48.000 wordt uitbetaald door het Ministerie van Wederopbouw en Volkshuisvesting aan de heer Th. Driessen. Dit is terzake de verwoesting van het perceel Fonteinallee nummer 3: Jagershuis en het Berghuis.

Op 30 augustus 1955 verkoopt de Stichting Doorwerth bij notaris Houtzagers te Oosterbeek de herbouwrechten (claims) van de kavel aan de Fonteinallee 3 te Doorwerth, kadastraal bekend als Doorwerth C 1247 (1248 wordt niet genoemd). Verkocht wordt de kavel van het Berghuis à hfl 3.700,= en de kavel van het Jagershuis á hfl 8.300,=. De koper is Coendert Jochem Frederiks, een aannemer uit Oosterbeek. De twee genoemde  bedragen zijn samen de vastgestelde oorlogsschade. Dat de kavel van het Berghuis (1248) niet wordt genoemd, komt door een bijzonder bepaling in het verkoopcontract van 2 februari 1955. Daar mag wel herbouw wel plaats vinden. (binnenkort meer)
Waar:

Op de Fonteinallee, komende vanaf de Boersberg, heb je na de driesprong (voor het Kasteel rechts aanhouden) eerst aan de linkerkant de Holleweg en daarna de Italiaanseweg. De Fonteinallee is op dit gedeelte alleen toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Op de hoek tussen de Fonteinallee en de Italiaanseweg is een vijver. Het Jagershuis heeft aan deze vijver gestaan. Vanaf de Fonteinallee de Italiaanseweg omhooglopen en na 10 meter is er rechts een voetpad. Kijk naar de vijver en zoek naar rododendron en bamboe. Draai je om, dan ziet dan een stuk bos op een vlak gebied. Dat was de locatie van het Jagershuis. Volg je het voetpad omhoog naar het Oosten dan kom je eerst fundamenten van een terras tegen. Nog iets verder omhoog aan de rechterkant de in 2016 herstelde fundamenten van de theekoepel. 
 
In de directe omgeving van het voormalige Jagershuis zijn nog steeds elementen die zijn overgebleven van de tuinaanleg uit het begin van de twintigste eeuw, zoals restanten van cementrustiek. Er zijn nog steeds  rodondendrons en riet bij de vijver. Van een theekoepel is het fundament door GL+K in 2016 weer hersteld.

Hoe ziet het er in 2014 uit:
vijver bij het voormalige Jagershuis
Oudere details:

op het bovenste plaatje zie je dat de muziekzaal recht achter het Jagershuis zelf is. Deze tekening komt aardig overeen met de kaart die hierboven staat uit 1930. In het onderste plaatje staan het hoofdgebouw, de muziekzaal en de garage in een driehoek.

Andere links:

Hier (link) zijn foto's van de lokatie te vinden.
Theekoepel bij het Jagershuis
Vragen.

Heeft u antwoorden, graag:



Met dank aan de familie Driessen, Balledux. x
Er blijven een boel vragen over.

Gebruikte bronnen:

Klaas Bouwer; De geschiedenis van bos en landschap van de Zuidwest-Veluwe; 2008

Cees Gerritsen; De Fonteinallee herleeft; 2007
 
web analytics